اسد الله معطوفى
1060
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
گورستان تاريخى سفيدچاه سفيدچاه يكى از روستاهاى بخش يانهسر شهرستان بهشهر است كه در ارتفاعات جنوبى شهر بندرگز استان گلستان هم واقع مىگردد . به همين جهت اين ناحيه كوهستانى از گذشته دور تاكنون محل اطراق اقوام و جمعيتهاى گوناگون مازندران ( مخصوصا هزار جريبىها ) و استراباد محسوب مىشد و اهالى اين دو ايالت تاريخى مردگان خود را در اين گورستان دفن هم مىكردند . رابينو كنسول انگليس در رشت كه دوبار در سالهاى 1288 و 1289 خورشيدى به منطقه مازندران و استراباد سفر نموده بود ، در اينباره مىنويسد : « . . . انزان ( حدود بندر گز فعلى ) در غرب ايالت استراباد واقع شده و بيشتر اهالى آنجا در فصل گرما به ييلاقهاى هزار جريب ميروند . در اينجا امامزادهاى بنام سفيدچاه هست كه معمولا هر سال سكنه محل انزان يعنى نوكنده ، جفاكنده ، گز ، ولفرا ، سرمحله ، سرطاق ، گلفرا ، باغو و كاركنده چند روزى را در آنجا مىگذرانند » . 66 نقاطى را كه در منطقه انزان رابينو از آن نام برده هماكنون جزء شهرستان بندر گز يعنى يكى از مناطق غرب استان گلستان ( گرگان تاريخى ) محسوب مىشوند . براى دسترسى به روستاى سفيدچاه و گورستان قديمى آن ، از دو راه مىتوان به آنجا رسيد . 1 - از شهر نوكنده در سه كيلومترى بندر گز . 2 - از بخش گلوگاه در نزديكى بندر گز . گورستان تاريخى مورد نظر در حاشيه همين روستاى سفيدچاه واقع شده كه قبور و سنگ مزارهاى آن در سال 1381 خورشيدى توسط تيمى از كارشناسان ميراث فرهنگى مازندران هم مورد بررسى و مستندسازى قرار گرفتند . به اعتقاد آنها چند هزار سنگ مزار در قبرستانهاى مختلف اين منطقه كوهستانى پراكندهاند كه تعدادى از سنگهاى آنها متعلق به قرن 6 ه ( عصر خوارزمشاهيان ) هستند . اين نگارنده نيز در سال 1382 پس از حضور در منطقه و بررسى اين گورستان ، در مورد سنگ مزارهاى آن به اين نتايج كلى رسيد : 1 - اين قبرستان يكى از قديمىترين و باارزشترين گورستانهاى دو ايالت تاريخى طبرستان ( مازندران ) و گرگان محسوب مىشود كه اگر به شيوه حفارى علمى و كندوكاو مورد توجه يك تيم سازمانيافته ميراث فرهنگى مركز قرار گيرد ، احتمال دستيابى به سنگ مزارهاى مربوط به قرون اوليه هجرى بسيار زياد است . 2 - هرآنچه را كه در مورد علت حضور گورستانهاى كوهستانى و تاريخى در منطقه